Pages Menu
Categories Menu

Dysleksja

DYSLEKSJA ROZWOJOWA

TERMINOLOGIA ZABURZENIA

Określenia specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu zmieniały się na przestrzeni lat i większość terminów ma obecnie tylko znaczenie historyczne np.:
-”wrodzona ślepota słowna” (Morgan 1896) – angielski okulista
-”aleksja rozwojowa” (Jackson 1906)
-”bradyleksja” (Claparede 1916)
-polska literatura termin – ”legastenia” (Byczkowski 1934) – dla określenia wrodzonego defektu zdolności czytania,
-termin używany powszechnie “DYSLEKSJA” wprowadził Hinshelwood (publikacje z lat 1896-1917).
-obecnie najczęściej używane termin:

DYSLEKSJA ROZWOJOWA – dla oznaczenia specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci.

Określenie “specyficzne” wskazuje na wąski zakres trudności w uczeniu się, ich szczególny charakter i odróżnia je od powszechnie znanych ogólnych trudności w uczeniu się, pojawiających się u dzieci o obniżonej sprawności intelektualnej lub w wyniku zaniedbań pedagogicznych i środowiskowych oraz braku motywacji do nauki.
Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu mają problemy z uczeniem się czytania i pisania. Trudności te występują pomimo dobrej sprawności intelektualnej (często powyżej przeciętnej lub wysokiej), posiadanej wiedzy i umiejętności rozwiązywania problemów oraz motywacji do nauki i ćwiczeń.

Termin “DYSLEKSJA ROZWOJOWA” używany jest dla określenia syndromu zaburzeń (zazwyczaj współwystępujących), do których należą :

DYSLEKSJA – specyficzne trudności tylko w czytaniu (ujęcie wąskie), termin ten bywa też używany jako krótsza forma nazwy całego syndromu zaburzeń.
Termin wywodzi się od:
przedrostka “dys” – oznacza w j. łac. i grec. brak czegoś, niemożność, nadaje znaczenie negatywne słów oraz “lego” (grec, łac.) = czytam
i “lexis”(grec) = mowa


DYSORTOGRAFIA
– specyficzne trudności w opanowaniu poprawnej pisowni (wstępowanie wszelkiego typu odstępstw od prawidłowego zapisu, nie tylko błędów ortograficznych).
Pochodzi od : przedrostka “dys” oraz wyrazów:
orthos (grec) = prawidłowy, grapho (grec) = piszę, rysuję

 

DYSGRAFIA – specyficzne trudności w opanowaniu technicznej strony pisania, kaligraficznego pisma (niski poziom graficzny pisma tzw. brzydkie pismo)
termin początkowo używany ( H. Spionek) dla oznaczenia różnych przejawów trudności w pisaniu; także błędów w pisaniu. W l. 60 – prof. M. Bogdanowicz wprowadziła za literaturą czeską i francuską pojęcie dysortografia i rozróżnienie między dysortografią a dysgrafią.
Termin pochodzi od: przedrostka “dys” oraz czasownika “grapho” (grec.) = piszę, rysuję.

Obecnie często do w.w. zaburzeń dołącza się:

DYSKALKULIĘ – specyficzne trudności w operowaniu liczbami, opanowaniu umiejętności liczenia.
Wymienione formy specyficznych trudności mogą występować w postaci izolowanej lub jednocześnie.
Dzięki zastosowaniu odpowiedniej terminologii można precyzyjnie określić, jakie zaburzenia komunikowania się za pomocą pisma występują w danym przypadku.

Określanie “rozwojowa” oznacza, że trudności te występują już w wieku rozwojowym od początku nauki pisania i czytania.

 

DYSLEKSJA ROZWOJOWA (zaburzenia uczenia się czytania i pisania).
Została uwzględniona w obydwu międzynarodowych klasyfikacjach chorób:
DSM-IV z 1994r. zatwierdzony przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatrów w Waszyngtonie oraz
ICD -10 zatwierdzonej w 1992r, w Genewie przez WHO

* W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (10 wydanie ICD-10) z 1992r. zatwierdzono następujące terminy opisowe:

F 81 – specyficzne zaburzenia rozwojowe umiejętności szkolnych w tym:
F 81.0 – specyficzne zaburzenia czytania, specyficzne opóźnienie w nabywaniu umiejętności czytania,
F 81.1 – specyficzne zaburzenia pisania w zakresie opanowania poprawnej pisowni,
F 81.2 – specyficzne zaburzenia w opanowaniu umiejętności arytmetycznych,
F 82 – specyficzne rozwojowe zaburzenia funkcji motorycznych,
F 83 – kombinowane specyficzne zaburzenia rozwojowe.

 

Międzynarodowe Klasyfikacje medyczne (IDC-10, DSM-IV) podają, że ok. 3-4% dzieci ma poważne zaburzenia w uczeniu się czytania o specyficznym charakterze określane mianem GŁĘBOKA DYSLEKSJA ROZWOJOWA.

 

Brak jest szczegółowej charakterystyki tej postaci głębokich zaburzeń. Proponowanym przez badaczy podstawowym kryterium rozpoznania jest:
-zatrzymanie się umiejętności czytania na poziomie czytania elementarnego (kl. II s.p.) i nie osiągnięcie poziomu czytania zaawansowanego lub opóźnienie umiej. czytania o 3-4 lata,
-towarzyszące często poważne zaburzenia w opanowaniu poprawnej pisowni jak i często w budowaniu wypowiedzi na piśmie (błędów stylistycznych, interpunkcyjnych) (DSM-IV określa je jako “zaburzenia ekspresji pisania”)
Istnieją pewne symptomy w rozwoju dziecka, które zapowiadają w przyszłości wystąpienie dysleksji rozwojowej. Tworzą one tzw. RYZYKO DYSKLEKSJI.

 

Termin upowszechniony w Polsce przez prof. M. Bogdanowicz w latach 90; zaczerpnięty z materiałów Kampanii Europejskiego Towarzystwa Dysleksji (1993r.) “Wczesne rozpoznawania dysleksji. Wczesna pomoc – lepsze jutro” dla określania: objawów (symptomów) dysharmonijnego rozwoju psychoruchowego dziecka (deficyty rozwoju funkcji uczestniczących w czynności czytania i pisania, które zapowiadają wystąpienie dysleksji rozwojowej. Terminem tym określa się wywołane w.w. deficytami rozwojowymi I-sze niepowodzenia w nauce czytania i pisania pojawiające się (w kl. 0 I, II).

 

Dokumenty do pobrania: